Karte aerodrorma u Srbiji možete preuzeti OVDJE.
Aeronautical charts možete preuzeti ovdje OVDJE.
Aerodrom je određena površina sa poletno-sletnim stazama i drugim stazama, površinama, objektima i postrojenjima namjenjenim za smeštaj, voženje, polijetanje i slijetanje vazduhoplova.
Aerodromi su namenjeni za vojni i civilni vazdušni saobraćaj, (prijem i otpremu aviona, putnika, prtljaga, robe, stvari, pošte, borbena dejstva vojnih aviona i obuku i školovanje pilota).
Aerodromi prema namjeni mogu biti: vojni, vojno-civilni (mešoviti) i civilni. Prema namjeni i uređenju aerodromi se dijele na kategorije.
Na osnovu kriterijuma Međunarodne organizacije za civilni vazdušni saobraćaj ICAO-u, aerodromi se prema namjeni dijele na:
Aerodrome za javni vazdušni saobraćaj.
Aerodrome za obučavanje letačkog osoblja i sportske aerodrome (razvrstavaju se u 3 kategorije),
Aerodrome za potrebe pojedinih struktura uprava i organizacija (aerodromi za vlastite potrebe).
Hidrodrome – aerodrome, namenjene za sletanje i polijetanje hidroaviona(aviona koji polijeću s vodene površine), koji se razvrstavaju u 3 kategorije: A, B, i C i dodaje im se broj od 1 do 3 koji označava dubinu kanala za slijetanje i polijetanje.
Helidrome – aerodrome, namenjene za sletanje i poletanje helikoptera, koji se označavaju oznakama A, B i C.
Međunarodna organizacija ICAO primenjuje, kodnu oznaku za geografsko razvrstavanje aerodroma u svetu, koja se sastoji od četiri slova. Ovi kodovi su određeni od strane Organizacija medjunarodnog civilnog vazduhoplovstva
ICAO kodovi se koriste u vazdušnom sobraćaju i procedurama u toku letenja, kao što su planovi letenja. Ovi kodovi nisu isti kao IATA oznake poznate i vidljive za javnost (putnike) koje se koriste u avio saobraćaju. (ICAO) takođe izdaje i svoje posebne oznake za aerodrome i avio-kompanije.
IATA izdaje troslovne oznake za aerodrome (na primer za aerodrom “Nikola Tesla”, Beograd: BEG) i dvoslovne oznake za avio-kompanije (na primer za Jat ervejz: JU), koje su najčešće korišćene oznake ove vrste u svetu, a koje služe za označavanje rezervacija karata i prtljaga, polazaka aviona itd.
Prva dva slova su regionalni prefiksi. Prvo slovo koda označava regiju u svetu – kontinent, deo kontinenta (npr., «E» – Sjeverna Evropa, «L» – srednja i južna Evropa), ili kod velikih zemalja («K» – USA, “C” – Kanada , «Y» – Australija). U drugom delu kodna oznaka označava zemlju u regiji kojoj odgovara prvo slovo. Preostala dva (tri za veće zemlje) određuju aerodrom u toj zemlji.
Posebna kodna oznaka »ZZZZ« je rezervisana za slučajeve izrade plana leta na aerodromima, koji nemaju kodnu oznaku ICAO.
Kategorizacija prema vrsti vazduhoplova.
Prema vrsti vazduhoplova koje mogu prihvatiti, aerodromi se dijele na:
1. CTOL aerodrome (engl. Conventional Take off and Landing), namenjene za standardne ili konvencionalne tipove vazduhoplova, s dužinom PSS većom od 1.800m;
2. RTOL aerodrome (engl. Reduced Take off and Landing) kod kojih se smanjuje (redukuje) potrebna dužina PSS na 1.200 do 1.800 m za nove savremene tipove turbo prop i turbofan vazduhoplova;
3. STOL aerodrome (engl. Short Take off and Landing) s dužinom PSS od 800 do 1.200 m;
4. VTOL aerodrome (engl. Vertical Take off and Landing) sa kratkom (tzv. ultrakratkom) PSS manjom od 800 m. U ovu grupu spadaju hidrodromi i helidromi.
Kategorizacija prema kodnim oznakama.
U skladu s dokumentima ICAO razvrstavanje – kategorizacija aerodroma vrši se kodnim oznakama.
Kodna oznaka za kategorizaciju aerodroma se sastoji od dva elementa (brojčane i slovne oznake);
Kodna oznaka 1 – (brojčana oznaka); koja se temelji na dužini PSS i označava se brojčanim oznakama 1, 2, 3 i 4…;
Kodna oznaka 2 – (slovna oznaka) koja se temelji na osnovu raspona krila vazduhoplova i rastojanja između spoljnih naplataka glavnih točkova stajnog trapa i označava se slovnim oznakama A, B, C, D i E…;
Kategorizacija prema opremljenosti za sletanje.
Prema stepenu opremljenosti za sletanje PSS se razvrstavaju na:
PSS za slijetanje u uslovima vizuelne vidljivosti (VFR);
PSS za slijetanje pomoću instrumenata (IFR).
Aerodromi za slijetanje pomoću instrumenata (IFR) moraju imati:
-PSS za slijetanje pomoću instrumenata moraju biti opremljene pomoćnim sredstvima i uređajima koji nisu vizuelni a koji omogućavaju vođenje minimalno u odgovarajućem pravcu radi pravolinijskog prilaženja;
-PSS za precizno prilaženje, kategorije I. Ove PSS opremljene su uređajima za precizan prilaz i vizuelnim sredstvima koji omogućavaju prilaženje do visine donošenja odluke od najmanje 60 m i pri horizontalnoj vidljivosti najmanje 800 m ili uzduž PSS najmanje 550 m;
-PSS za precizno prilaženje, kategorije II. Ove PSS opremljene su uređajima za precizan prilaz i vizuelnim sredstvima koji omogućavaju prilaz do visine donošenja odluke od najma?e 30 m pri horizontalnoj vidljivosti uzduž PSS najmanje 350 m;
-PSS za precizno prilaženje, kategorije III.
PSS u III kategoriji dijele se u tri potkategorije:
-kategorija III-A: s visinom donošenja odluke ispod 30 m ili bez visine odluke pri horizontalnoj vidljivosti uzduž PSS najmanje 200 m;
-kategorija III-B: s visinom donošenja odluke ispod 15 m ili bez visine odluke pri horizontalnoj vidljivosti uzduž PSS najmanje 50 m;
-kategorija III-C: bez visine odluke i bez ograničena vidljivosti uzduž PSS staze.
Klasa aerodroma.
Klasu aerodroma određuje godišnji obim putničkog saobraćaja, ili zbir broja svih dolazaka i odlazaka putnika, uključujući i tranzitne putnike.
Klasa aerodroma zavisi od godišnjeg obima putničkog saobraćaja i može biti od I do V klase.
CRNA GORA
Međunarodni aerodromi:
ICAO IATA
Podgorica……………………………………………………….LYPG…….. TGD /Golubovci/
Tivat……………………………………………………………….LYTV……… TIV /Tivat/
Aerodromi za generalnu/opštu avijaciju/:
Podgorica.……………………………………………………….LYPO /Ćemovsko Polje/
Nikšć……………………………………………………………….LYNK /Kapino Polje/
Berane …………………………………………………………….LYBR IVG /Dolac/
Vojni aerodromi
Golubovci
SRBIJA
Međunarodni aerodromi:
ICAO IATA
“Nikola Tesla”…………………………………………………LYBE BEG /Beograd/
“Konstatin Veliki”…………………………………………….LYNI INI /Niš/
“Morava”………………………………………………………..LYKV KVO /Kraljevo/
“Vršac”………………………………………………………….. LYVR /Vršac/
Vojni aerodromi u Srbiji:
U Srbiji ima 7 vojnih aerodroma, ukoliko se ne računaju aerodrom Batajnica ICAO:LYBT,IATA:BJY/Beograd/, aerodrom Lađevci ICAO:LYKV.IATA:KVO/Kraljevo/ i aerodrom Ponikve ICAO:LYUE, IATA:UZC/Užice/, jer je predviđeno da se ova tri aerodroma osposobe za komercijalne letove, pa da u jednom trenutku pređu i u prvu kategoriju aerodroma za međunarodne letove. Vojni aerodromi u Srbiji imaju ICAO oznake, dok neki od njih imaju i oznake IATA.
Vojni aerodromi:
Aerodrom “Batlava”-Donja Penduha………..LYPT
Aerodrom “Beograd- Banjički Vis”………………..LYBV
Aerodrom “Bojnik” Leskovac
Aerodrom “Kovin”……………………………………….LY87
Aerodrom “Jugovićevo” Novi Sad
Aerodrom “Sjenica”
Aerodrom “Sombor”……………………………………LYSO
Opširnije o aerodromima
Aerodrom “Nikola Tesla” u Beogradu – najveći međunarodni aerodrom u Srbiji.
Aerodrom “Konstantin Veliki “u Nišu je u funkciji još od davne 1935. godine, a od prvog leta, zabeleženog 1. maja te godine, nosi naziv po rimskom imperatoru Konstantinu Velikom. Nakon bombardovanja 1999. godine, pretpeo je brojna oštećenja. Sanacija i obnova aerodroma i pisti obavljena je uz donaciju Norveške, pa tako aerodrom svake godine beleži rast broja putnika.Aerodrom u Nišu nalazi se na 4 kilometara od grada Niša, u naselju Medoševac i Pupovac, kao deo teritorije niške opštie Crveni Krst. Aerodrom Konstantin Veliki je, posle aerodroma u Beogradu, drugi po broju primljenih putnika godišnje. Zbog svoje povoljne lokacije i odgovarajućih vremenskih uslova, ovaj aerodrom često služi kao alternativni za aerodrome u Beogradu, Prištini, Skoplju, Sofiji i Ohridu.
Aerodrom “Morava” Kraljevo – čvorište centralne i zapadne Srbije.Aerodrom Morava u Kraljevu, poznat i pod imenom aerodrom Lađevci, nalazi se u dolini Zapadne Morave, na teritoriji grada Kraljevo. Deo aerodroma koji je poznat pod imenom Lađevci se vodi kao vojni aerodrom, dok je drugi deo, za koji je izgrađen terminal, civilni aerodrom Morava i on se nalazi u mestu Tavnik.
Aerodrom “Batajnica” je najveći vojni aerodrom u Srbiji. Aerodrom se nalazi između Batajnice i Nove Pazove, na oko 25 kilometara severozapadno od centra glavnog grada. Građen je u periodu od 1947. do 1951. godine i pripada Vazduhoplovstvu i PVO vojske Srbije. Aerodrom Batajnica Beograd jedini je aerodrom sa dve asfaltne piste.
Aerodrom “Ponikve”, poznat i pod imenom “Lepa Glava” nalazi se u jugozapadnoj Srbiji, u blizini granice sa Bosnom i Hercegovinom. Aerodrom Ponikve Užice izgrađen je sredinom 80ih godina prošlog veka kao vojni aerodrom. Tokom bombardovanja 1999. godine znatno je oštećen pa je upotreba bila ograničena. Aerodrom je ponovo svečano otvoren petog oktobra 2013. godine, održavanjem manifestacije “Letački dani”. Opremljen je instrumentima za neprecizan prilaz, što znači da se letenje, pored vizuelnog, može odvijati i po IFR ulovima. Trenutno pistu koriste vazduhoplovi generalne avijacije, odnosno avioni sa 10-12 mesta, ali pista može da prihvati i veće avione.Nova zgrada aerodroma podignuta je 2016. godine, a upravno rukovodstvo užičkog aerodroma je izrazilo nameru da aerodrom Ponikve bude prilagođen čarter letovima i letovima niskobudžetnih kompanija. Za to je potrebna nabavka odgovarajuće opreme za prihvat i otpremu, kao i sredstva za ograđivanje aerodroma.
Aerodrom “Vršac” – pista za školovanje budućih pilota.Aerodrom Vršac je četvrti po veličini međunarodni aerodrom u Srbiji. Kao deo pilotske akademije SMATSA, jedne od najvećih centara za obuku pilota u Evropi, aerodrom u Vršcu je više od deset godina otvoren za međunarodne letove. Uprkos tome, još uvek nije postao komercijalan, kao što su to aerodromi u Beogradu i Nišu. Pri samom aerodromu nalazi se pet hangara za smeštaj aviona, kao i zgrada akademije sa učionicama i kontrolni toranj. Uslovi na aerodromu dozvoljavaju sletanje manjih putničkih aviona, do 70 sedišta. Zaštitni znak aerodroma Vršac je školovanje profesionalnih pilota za prevoz putnika na velikim saobraćajnim avionima. Pored toga, svake godine se u jednom od najstarijih banatskih gradova održava manifestacija “Vršac Air Show”.
Aerodrom “Bor” nalazi se u ataru sela Slatina, iznad grada Bora. Aerodrom u Boru udaljen je od Zaječara manje od 15 kilometara, a izgrađen je pre skoro 35 godina. Pista aerodroma presvučena je suvim asfaltom, sa dužinom od 1.080 meatara, širinom od 30 metara i površinom koju zauzima od oko 60 hektara. U toku izgradnje, kao deo projekta napravljene su upravna zgrada i hangar. Zamišljen kao sportski i turistički aerodrom namenjen prevashodno lakim putničkim ili poslovnim avionima, kao i mestom gde se održavaju takmičenja u aero-sportovima, aerodrom u Boru je početkom veka bio u lošem stanju. Uz pomoć preduzeća RTB Bor, tokom 2012. godine pista aerodroma je u velikoj meri sanirana. Asfaltirani su prilazi aerodromu, a završeno je i opremanje upravne zgrade i hangara.Aerodrom Bor se trenutno nalazi u C kategoriji aerodroma, na pistu mogu da sleću avioni do 5.700 kilograma nosivosti, odnosno letelice sa oko 40 putnika.