Blanik L-23 / E7-1115 / slijetanj na LQPD /aerodorm “Urije”/
Vazduhoplovno jedriličarstvo je rekreativna aktivnost i takmičarski sport gdje pojedinci lete-pilotiraju u bezmotornoj letjelici poznatoj kao vazduhoplovna jedrilica.Prve vazduhoplovne jedrilice su u stvari bile planeri. Planiranje je let gde vazduhoplov teži od vazduha koristi gravitaciju kao jedinu motornu-pokretačku silu tako što dok se kreće naprijed stalno gubi visinu-ponire (planira). Jedrenje je korektan naziv za let gdje vazduhoplov koristi kretanje atmosfere da bi povećao svoju visinu ili brzinu.
Takmičarske klase u jedrenju, kao i u drugim sportovima, uglavnom postoje kako bi se osigurala pravednost u takmičenju.
FAI Gliding Commission (IGC) je sportsko tijelo koje nadgleda vazduholivne sportove na međunarodnom nivou, tako da se u suštini iste klase i definicije klasa u svim zemljama.
Otvorena klasa, bez ograničenja osim maksimalne težine od 850 kg, može biti jednosmjerna ili dvosjed, npr. JS-1C, Lange Antares 23E, Quintus, ASH 30, ASH 31 i LAK-20.
Standardna klasa, ograničena na maksimalni raspon krila od 15 metara i fiksne dijelove krila (zakrilci ili drugi uređaji za povećanje podizanja nisu dopušteni), maksimalne ukupne mase 525 kg, npr. ASW 28, LS8, Discus-2, LAK-19.
Klasa od 15 metara, kao standardna klasa sa uređajima za poboljšanje podizanja, maksimalna ukupna masa 525 kg, npr. ASW 27, LS6, Ventus-2, Diana 2.
Klasa od 18 metara, kao klasa od 15 metara s rasponima krila do 18 metara, maksimalna ukupna masa 600 kg, npr. ASG 29, LS10, DG-808, Ventus-2c.
Dvosjedna klasa 20 metara, ograničena na maksimalni raspon krila od 20 metara, maksimalnu ukupnu masu 750 kg, npr. Duo diskusija, DG-1000, Arcus.
Klupska klasa, omogućava širok raspon starijih malih jedrilica unutar određenog raspona performansi, npr. Libelle, Standard Cirrus, LS1, a rezultati se prilagođavaju hendikepom. Može se instalirati jednokratna (tj. voda) balast, ali ne smije se koristiti u ovoj klasi.
13,5 metara, sa maksimalnim rasponom od 13 500 mm. Dopušteno je postavljanje balasta za jednokratnu upotrebu, ali dopušteno je maksimalno opterećenje krila 35 kg / m2.
DO – Open Class, prihvaća sportske performanse postignute bilo kojim tipom jedrilica. Sportski nastupi Opena, 18 metara i dvosjed pogodni su samo za ovu podklasu.
Klasa D15 – 15 metara, prihvaća sportske performanse postignute jedrilicama čiji je raspon krila manji ili jednak 15 metara.
DW – Svjetska klasa, namijenjena samo sportskim performansama jedrilica Svjetske klase, iako se ova kategorija može mijenjati s obzirom na ukidanje klase zbog natjecanja.
DU – Ultra laka klasa, za sportske performanse jedrilica čija je najveća masa ispod 220 kg, npr. Sparrow Hawk,Apis WR, Silent 2 Targa. Pododjela ultralagane klase, poznata
i kao jednosmjerna jedrilica, ima opterećenje krila ne veće od 18 kg / m2. Tipovi uključuju: Carbon Dragon, AL12 Alatus i Lighthawk.
Kod nas su u postojećim aero klubovima i dalje najzastupljenije jedrilice koje se najviše koriste za obuku i trenažu a to su:
Pored ovih jedrilica takođe pojedini aero klubovi imaju i tzv.jedrilice /jednosjede/za napredniju obuku a to su i visokosposobne jedrilice za takmčenja u preletu.Te jedrilice su: “Cirus Standar” ,“Elan DG”,VUK-T jedrilice.Imajući u vidu veoma tešku situaciju na prostorim EX-YU što se tiče takmičenja najzastupljenje je takmičenje u preciznom slijetanju.Ova takmčenja se održavaju već tradicinalno u sledećim gradovima:
– Prijedor /BiH/ Republika Srpska
– Trstenik /Srbija/
– Smederevska Palanka /Srbija/
-
- Aerodorm Rudine
-
- sdr
– Kumanovo /Makedonija/
Open Class – Novi Sad /Čenej/
Državno prvenstvo koje se održava 2020. godine je 64. po redu i ima dugu tradiciju još od 1947. godine kada je održan „Prvi savezni vazduhoplovni jedriličarski slet“ u mjestu Cerklje kod Brežica u Sloveniji. Domaćin „Drugog saveznog vazduhoplovnog jedriličarskog sleta“ 1949. godine je bila Ruma, a 1969. godine državno prvenstvo je održano prvi put na sportskom aerodromu Čenej. Od tada „Čenej“ i Aero klub „Novi Sad“ su tradicionalno u ulozi jednog od najčešćih domaćina prvenstva Srbije u vazduhoplovnom jedriličarstvu.
JEDRILIČARSKA OBUKA
Obuku za sticanje jedriličarske dozvole /SPL/možete da završite u bilo kom centru koji ima /ATO/sertifikat za ovu kategoriju.Plan i program obuke se razlikuje od škole do škole ali u svakom slučaju ne bi trebalo da se puno razlikuju jer su za obuku postavljeni standardi od strane nadležnih vazduhoplovnih institucija.Neke od tih škola su:
“AeroMonde” Smederevska Palanka
Evidenciju centara za obuku pilota / aviona,jedrilica/ u Srbiji možete preuzeti OVDJE.
Cilj obuke
Cilj SPL obuke je da uvježba studenta pilota da bezbjedno i uspješno samostalno upravljanje vazduhoplovnom jedrilicom do nivoa potrebnog za dobijanje dozvole, sa:
- pravilnim korišćenjem elemenata organizacije letenja,
- pravilnim korišćenjem jedrilice, sistema i opreme u redovnim i vanrednim situacijama,
- kao i da razvije samostalnost, svestranost i potpunost u pripremi leta, letačke kulture, discipline letenja i sve druge pozitivne osobine vezane za osnovno i navigacijsko letenje u uslovima dnevne vidljivosti.
Ulazni zahtjevi
Prije početka obuke:
- Maloljetno lice može pristupiti obuci uz pismenu saglasnost roditelja-staraoca,
- Pre početka obuke Rukovodilac obuke mora dobiti saglasnost za obuku od DCV.
Prije prvog samostalnog leta pilot mora da:
- Ima najmanje 16 godina starosti,
- da je završio teretsku obuku,
- posjeduje ljekarsko uvjerenje izdato u skladu sa PART-MED,
- posjeduje autorizaciju-učenika DCV /direktorijata civilnog vazduhoplovstva/
- da je naleteo najmanje 40 letova na duplim komandama po planu obuke,
- da je završio vježbe za reagovanje u vanrednim situacijama,
- dobije saglasnost Rukovodioca obuke da pristupi samostalnom letenju
Kreditiranje prethodnog iskustva
Kandidatima za dozvolu pilota jedrilice (ЅPL) koji su imaoci dozvole lakih vazduhoplova (jedrilica) – LAPL(Ѕ) priznaje se u potpunosti ostvareno vreme letenja koje se zahtjeva za sticanje dozvole pilota jedrilice (ЅPL).
Kandidatima za dozvolu pilota jedrilice (ЅPL) koji su stekli dozvolu pilota lakih vazduhoplova (jedrilica) – LAPL(Ѕ) u periodu od dvije godine prije podnošenja zahteva priznaje se upotpunosti teorijska i praktična obuka.
Kandidatima koji su imaoci pilotskih dozvola za drugu kategoriju vazduhoplova, sa izuzetkom balona, priznaje se 10 % ukupnog vremena letenja u svojstvu PIC na tom vazduhoplovu, a najviše do sedam sati. Vreme letenja koje se priznaje ne može da obuhvati sledeće zahtjeve:
- a) 2 sata samostalnog letenja pod nadzorom
- b) 45 poletanja i sletanja
- c) 1 samostalni maršrutni let od najmanje 50km (27NM) ili jedan maršrutni let sa nastavnikom od najmanje 100km (55NM)
Studentu se može priznati dio praktične obuke sprovedene u drugom centru za obuku uz dokaz od strane centra za obuku u kojem je do tada vršio obuku i potpisanu knjižicu letenja od strane ovlašćenog lica centra za obuku, nakon provjere od strane instruktora letenja.
Promjena centra za praktičnu obuku je dozvoljena samo uz saglasnost DCV.
Studentu se može priznati kao odslušan deo teoretske obuke ako donese dokaz o istoj sa kopijom plana teoretske nastave iz centra za obuku gde je započeo ili završio teoretsku obuku i/ili polagao teoretske ispite uz naknadno teoretsko ispitivanje od strane instruktora teoretske obuke za predmete koje student želi da mu se priznaju. Bodovanje i prolaznost je ista kao i kod standardnog ispitivanja. Promena centra za teorijsku obuku je dozvoljena samo uz saglasnost DCV.
Studentu koji ima dozvolu ili je položio teorijski ispit za sticanje dozvole za neku drugu kategoriju vazduhoplova se mogu priznati sledeći predmeti teoretske obuke:
- a) Vazduhoplovni propisi
- b) Ljudske mogućnoszi i ograničenja
- c) Meteorologija
- d) Komunikacije
Plan obuke
Obuka se sastoji od:
- Opšte teorije,
- Ispita iz predmeta opšte teorije,
- Primjenjene teorije i
- Obuke u vazduhu.
Opšta teorija predstavlja teoretsku nastavu po odobrenim programima obuke od strane DCV.
Ispiti iz predmeta opšte teorije predstavljaju dokaz o potrebnom nivou stečenog i usvojenog teoretskog znanja kandidata.
Primjenjena teorija predstavlja teoretsku nastavu koja je namjenjena upoznavanju eksploatacionih mogućnosti jedrilice (redovnih i vanrednih) na kome se sprovodi praktična obuka, eksploataciji aerodroma i reona letenja u kome se sprovodi obuka. Primjenjena teorija se završava uspešno položenim ispitom.
Obuka u vazduhu počinje poslije uspešno završene Opšte teorije i položenih ispita iz Opšte teorije, odslušan i uspješno položene Primenjene teorije.
Obuka u vazduhu
Kandidati za dozvolu pilota jedrilice – SPL moraju da ostvare najmanje 15 sati letenja na obuci na jedrilicama ili na motornim jedrilicama uključujući najmanje:
1) 10 sati naleta na obuci sa instruktorom;
2) 2(dva) sata samostalnog letenja pod nadzorom,
3) 45 poletanja i sletanja,
4) jedan samostalni maršrutni let od najmanje 50 km (27NM), ili jedan maršrutni let sa instruktorom od najmanje 100 km (55NM).
Teoretska obuka SPL
Teoretska obuka za SPL sadrži 75 časova nastave iz 9 predmeta.Nastava se odvija u školskom centru i zavisi od škole do škole u kojoj se vri obuka.U svakom slučaju nastava se prilagođava obavezama kandidata a u sadašnje vrijeme je moguća i “online” nastava.
Faze obuke
1.Osnovna
2. Napredna
3. Navigaciona
Dokumentacija o obuci
Sva dokumentacija se čuva u ormaru letačke operative na baznom aerodromu.
Za čuvanje, korišćenje i izdavanje dokumentacije je odgovoran Rukovodilac obuke .Pravo pristupa dokumentima imaju rukovodilac centra, rukovodioci teoretske i praktične obuke, instruktori teoretske i praktične obuke i ostale zakonom predviđene osobe.
Arhiviranje dokumentacije se vrši na kraju kalendarske godine prema naznačenim rokovima. Dokumentacija koja ima trajnu vrednost smatra se aktivnom sve vreme postojanja centra za obuku.
Dnevnik teorijske obuke | TRAJNO
|
Registar studenta na teorijskoj obuci | PO POPUNJAVANJU 5 GODINA
|
Registar studenta na praktičnoj obuci | PO POPUNJAVANJU 5 GODINA
|
Dosije studenta na obuci: testovi teoretskih predmeta, izvršenih provera, službene beleške i informacije instruktora o toku obuke
| PO ZAVRŠENOJ OBUCI 5 GODINA |
Registar literature za teorijsku i praktičnu obuku, uključujući i materijale za pripremu i sprovođenje ispita
| TRAJNO |
Registar dnevnih planova praktične obuke
| 5 GODINE |
Evidencija o letenju studenta: izvršene vežbe, progres testovi (testovi napredovanja)
| 5 GODINE |
Knjiga naloga za letove izvan aerodromske zone
| 5 GODINE |
Knjiga evidencije o udesima i nezgodama u toku obuke
| TRAJNO |
Knjiga evidencije o izdatim preporukama o završenoj obuci
| TRAJNO |
Knjiga evidencije o izdatim diplomama o završenoj obuci
| TRAJNO |
Knjiga standardizacije instruktora letenja. | TRAJNO |
dokumentacije
U ATO postoji sledeće dokumentacija:
- dnevnik teorijske obuke;
- registar studenta na teorijskoj obuci;
- registar studenta na praktičnoj obuci;
- dosije studenta na obuci;
- registar literature za teorijsku i praktičnu obuku, uključujući i materijale za pripremu i sprovođenje ispita;
Priručnik za obuku SPL
- registar dnevnih planova praktične obuke;
- evidenciju o letenju studenta;
- knjigu naloga za letove izvan aerodromske zone;
- knjigu evidencije o udesima i nezgodama u toku obuke;
- knjigu evidencije o izdatim preporukama o završenoj obuci;
- knjigu evidencije o izdatim diplomama o završenoj obuci;
- knjiga standardizacije instruktora letenja.
Unos u letačku knjižicu
Studenti moraju imati ličnu knjižicu letenja (po Part-FCL), i popunjavaju knjižicu nakon završenog leta.
Instruktori moraju imati ličnu knjižicu letenja (po Part-FCL), i popunjavaju knjižicu nakon završenog leta.
Studenti moraju imati radnu knjižicu koju popunjavaju nakon završenog leta i u koju instruktori upisuju primedbe vezane za tehniku pilotiranja i izvršavanje leta.
Provjere na duploj komandi
U skladu sa programom školovanja i kada je po uvjerenju instruktora to potrebno, vrši se provjera osposobljenosti kandidata. Provjere na duploj komandi vrši instruktor praktične obuke. Provjere na duploj komandi se izvode i pred prvi samostalni let i pred prelazak na samostalno letenje studenta unutar neke vježbe nakon prvog samostalnog leta, po listama progress i skill testova.
Provjere na duploj komandi se načelno izvode posijle prekida u obuci dužeg od 10 dana.
Zahtjev za prvi samostalni let
Prije prvog samostalnog leta student mora da je završio programom planirane vježbe i na skill testu ne smije imati nijedan elemenat ocjenjen ispod prosjeka (S).
Da ima najmanje 40 letova sa instruktorom.
Da je uspješno završio obuku za vanredne postupke.
Testovi i ispiti
Ispitni materijal teoretske nastave priprema Rukovodilac obuke, uz konsultacije sa predavačima, pred svaki ispit. Studentu se uručuje knjiga pitanja iz određene oblasti sa propratnim materijalom i kartica sa pitanjima na koja treba da da odgovor. Pitanja za pripremu ispita koja su publikovana od strane vazduhoplovnih vlasti studenti mogu da uvježbavaju i na platformi za učenje na daljinu.
Svaki student mora biti najmanje jedan dan prie testa upoznat sa elementima testa i zahtjevima koje mora da ispuni. Ako se radi o ponovljenom testu student mora prije polaganja testa da završi sve elemente koji su mu na prethodnom testu naloženi za doobuku.
Letačka provjera
Progress test (test napredovanja) se sprovode prije:
- prvog samostalnog leta
- prije Skill testa za dozvolu SPL
Skill test (provjera stručnosti) Obavlja se po završetku obuke i položenog progres testa kao i po izdavanju preporuke. DCV donosi rešenje o polaganju kao i definiše ispitivača.
Teorijska provjera
Progress test (test napredovanja)
Provjere teorijskog znanja studenta se izvode nakon svakog odslušanog predmeta ili nakon odslušanog dela ili odslušanih svih predmeta sa tim da se u jednom danu ne može polagati više od 5 predmeta. Testiranje se izvodi putem testa sa više pitanja (ne manje od 20) i više ponuđenih odgovora (ne manje od 3). Trajanje jednog testa je 1 čas. Teoretski ispit može biti izvršen i na personalnim računarima primenom koncepta digitalne učionice.
Svaki instruktor teoretske nastave može sprovesti jedan ili više testova napredovanja. Formu i oblik testa napredovanja određuje sam instruktor teoretske nastave
Skill test (provera stručnosti) Obavlja se po završetku teorijske obuke.
Ovlašćenje za vršenje provere
U okviru ATO
Testove napredovanja i ispite teoretske obuke mogu vršiti instruktori teoretske obuke i CTKI u centru.
Progres i skill test sprovode instruktori praktične obuke, CFI i HT u centru.
U okviru DCV
Za ispite iz teoretske obuke. DCV donosi rešenje o polaganju koje se odvija u prostorijama DCV po pravilima Part FCL.
Za skill test DCV donosi rešenje o polaganju kao i definiše ispitivača.
Izveštaj o ispitu
Rukovodilac obuke popunjava obrazac sa rezultatima na testu i na kraju daje ocjenu da li je student sposoban ili treba da se doobuči u određenim elementima. Samo student sa pozitivnom ocenom od strane Rukovodioca obuke može da pristupi letačkoj obuci. Ispitni materijal se ulaže u dosije studenta.
Procedure za popravni test
Student koji ne zadovolji propisane kriterijume može polagati test ponovo ne ranije od 7 dana od prvog polaganja testa. Ako ni poslije ponovnog polaganja student ne zadovolji propisane kriterijume može još jednom polagati test i to ne ranije od 7 dana od prethodnog polaganja testa. Shodno nivou pokazanog znanja studentu se može odrediti konsultativna ili dopunska nastava. Ukoliko ni posle trećeg ponovnog pokušaja polaganja ispita student ne pokaže potrebni nivo znanja HT donosi odluku o prekidu obuke.
Standardizacija i kriterijumi
Studenti na svim testovima teoretske obuke moraju tačno da reše minimum 75% pitanja.
Studenti na skill i progress testovima se ocjenjuju ocjenama:
- A (iznad standarda),
- S (standard),
- B (ispod standarda).
Student osvaja S ocenu ako se njegova tehnika pilotiranja nalazi unutar specificiranih kriterijuma za profil za koji se obučava. Ocenu A osvaja po ličnom utisku instruktora koji sprovodi test ako je tehnika pilotiranja na takvom nivou da se zadati parametri leta održavaju bez poteškoća.
Priprema letenja i vežbe u vazduhu
Primenjena teorija
Program primjenjene teorije obuhvata 4 teme i jedan ispit, vezanih za vazduhoplovno-stručne predmete ( Opšte poznavanje tipa jedrilice, Tehnika letenja na tipu, Redovni i vanredni postupci i Instrukcije aerodroma) i ima za cilj da poveže teoriju sa praksom i da pruži osnove za svakodnevnu pripremu leta.
Nastava iz primjenjene teorije provodi se na nivou pojedinca ili nastavne grupe, metodama i materijalnom obezbjeđenju kao i za teorijsku nastavu.
Obaveze instruktora letenja, rukovodioca letačke obuke i drugih učesnika u izvođenju teorijske nastave isti je kao i obaveze predmetnih nastavnika u toku realizacije opšte teorije. Sve teme provode se pre početka praktične obuke.
Teme provodi dodeljeni instruktor letenja. Nakon prorade navedenih tema provodi se pismeni ispit u trajanju od jednog nastavnog časa.
Student pilot koji ne položi pismeni ispit iz primjenjene teorije ne može otpočeti praktičnu obuku. Takvim studentima pilotima treba obezbjediti vrjeme i stručnu pomoć za obnavljanje gradiva . Nakon toga sprovodi se popravni ispit.
Predviđeni fond časova:
1. | Opšte poznavanje tipa jedrilice | 4 | |
2. | Tehnika letenja na tipu | 4 | |
3. | Redovni i vanredni postupci | 4 | |
4. | Instrukcije aerodroma | 2 | |
5. | Ispit iz primenjene teorije | 1 | |
UKUPNO:
Struktura kursa Faze obuke: 1.Osnovna 2.Napredna 3.Navigaciona | 15
| ||
Vježbe u vazduhu
Vježba 1 |
Upoznavanje sa jedrilicom Familiarisation with the sailplane: |
Cilj Aim | Naučiti karakteristike jedrilice koji se koriste u obuci. / To learn the characteristics of the sailplane used on the course / |
Priprema Briefing | – Karakteristike jedrilice/ The characteristics of the sailplane / – Izgled kabine: instrumenti i oprema/ cockpit layout: instruments and equipment / – Upravljačke komande:palica,pedale,kočnice,zakrilca i trimer/ light controls: stick, pedals, airbrakes, flaps and trim /
– Ček liste, uvežbavanja i kontrole / Use of the check list(s) , drills and controls / |
Vježba u letu Air Exercise | Nije primenljivo / Not applicable / |
Očekivano znanje Completion Standard | Nije primenljivo / Not applicable /
|
Vježba 2 | Uvježbavanje vanrednih postupaka Procedures if emergencies |
Cilj Aim | Naučiti osnovne vanredne procedure. / To learn essential emergency procedures / |
Priprema Briefing | – Korišćenje opreme za spasavanja (padobrana)/ use of safety equipment (parachute) / – Otkazi sistema / action if system failures /
– procedure za spasavanje / bail-out procedures / |
Vježba u letu Air Exercise | Nije primenljivo / Not applicable / |
Očekivano znanje Completion Standard | Nije primenljivo / Not applicable /
|
Vježba 3 | Priprema za let Preparation for flight |
Cilj Aim | Naučiti kako se vrši priprema za let. / To learn the actions required before flight / |
Priprema Briefing | – Odobrenje leta i prihvat jedrilice / pre-flight briefings / – Dokumentacija za održavanje jedrilice / required documents on board / – Zahtevana oprema, mape, itd / Equipment required for flight (maps, etc.) / – Rukovanje jedrilicom na zemlji, manipulacija, šlepanje, parkiranje i osiguravanje/ ground handling, movements, tow out, parking and security / – Spoljni pregled i pregled kabine / pre-flight external and Internal checks / – Provera da je u okviru ograničenja masa i ravnoteža / verifying in-limits mass and balance / – Podešavanje leđnih veza, sedišta i nožnih pedala / Harness, seat and rudder pedal adjustment / – Provjera kuke za kačenje užeta / passenger handling / – Provjera užeta za šlep jedrilice / pre-launch checks / |
Vežba u letu Air Exercise
| Nije primenljivo / Not applicable // |
Očekivano znanje Completion Standard | Nije primenljivo / Not applicable / |
Vježba 4 | Informativni let Initial air experience |
Cilj Aim | Dobiti vazduhoplovno iskustvo i upoznati se sa okruženjem. / To gain air experience and familiarisation with the airborne environment/
|
Priprema Briefing | Nije primenljivo / Not applicable. / |
Vježba u letu Air Exercise | – Privikavanje na lokalno područje letenja / Area familiarisation. / – Upoznavanje sa procedurama / Look-out procedures. – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | Nije primenljivo / Not applicable / |
Vježba 6 | Koordinisano valjanje do i od umjerenog nagiba Coordinated rolling to and from moderate angles of bank |
Cilj | Upoznavanje i uvježbavanje učenika sa karateristikama komandi, očitavanjem instrumenata, načinom polijetanja u aerozaprezi (praćenje aviona u pravolinijskom letu i zaokretu) ili vitlom (tehnika polijetanja vitlom), otkačinjanja konopca, osmatranje zone aerodroma, orijentira, uočavanje pozicije PSS, let po školskom krugu, sletanje. |
Vježba u letu | – Upoznavanje sa procedurama / look-out procedures / – Dodatni fekti krilaca (neželjeno skretanje) i kormila pravca (valjanje)/ further effects of aileron (adverse yaw) and rudder (roll)/ – Koordinacija / coordination / – Valjanje do i od umjerenog nagiba (30°) i povratak u pravolinijski let /rolling to and from moderate angles of bank and return to straight flight /
– Vazduhoplovno ponašanje /Airmanship / |
Očekivano znanje | – Razumjevanje efekta komandi na koordinisano valjanje. / Understanding of the effects of the controls to coordinated rolling /
– Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja / Display appropriate airmanship./ |
Vježba 7 | Pravolinijski let Straight Flight |
Cilj Aim | Naučiti leteti u stalnom kursu. / To learn to fly the aircraft in a constant direction / |
Vježba u letu Air Exercise | – Upoznavanje sa procedurama / look-out procedures / – održavanja pravolinijskog leta / Maintaining Straight Flight / – Letenje na maksimalnim brzinama/ flight at critically high air speeds / – Demonstracija stabilnosti / Demonstration of Inherent pitch Stability / – Kontrola po visini uz upotrebu trimera / Control in Pitch, including use of Trim control/ – Poprečna ravnoteža, pravac i trimovanje / Lateral Level, Direction and Balance, use of trim / – Brzina:praćenje instrumenata i održavanje/ air speed: instrument monitoring and control / – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | Postizanje i održavanje horizontalnog leta, u ravnoteži, u okviru: o Kurs ± 10°, Brzina +20 km/h – 10 km/h /Achieve and maintain straight & level flight, in balance, within: o , Heading ± 10°, +20 km/h – 10 km/h / Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja / Display appropriate airmanship / |
Vježba 8 | Zaokreti Turning |
Cilj Aim | Naučiti napraviti horizontalni zaokret sa srednjim uglovima nagiba u izabrani kurs. / To learn to complete a level turn at medium angles of bank onto selected headings / |
Vježba u letu Air Exercise | – Upoznavanje sa procedurama / look-out procedures / – Uvođenje u zaokret / Entry to turn (Medium Level Turns) / – Vođenje kroz zaokret / stabilising turns / – Vađenje iz zaokreta / exiting turns / – Greške u zaokretu (Klizanje) / faults in the turn /slipping and skidding / – Vađenje iz zaokreta u izabrani kurs, upotreba magnetnog kompasa / Turns on to Selected Headings, use of Compass / – Upotreba instrumenata leta za postizanje veće preciznosti / Use of Instruments (ball indicator or slip string) for precisios / – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship/ |
Očekivano znanje Completion Standard | – Uvesti u zaokret nagiba 30° i održaviti uravnoteženost / Enter a turn at 30°AOB and maintaining balance / – Održavati stalan nagib uz održavanje brzine +20 km/h – 10 km/h / Maintain a constant angle of bank whilst maintaining speed within+20 km/h – 10 km/h, in balance / – Izvaditi u izabrani kurs ±10° / Recover to straight flight on a selected heading within ±10°, in balance / – Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 9a | Let na maloj brzini Slow Flight |
Cilj Aim | Naučiti bezbjedno manevrisati avionom na maloj brzini. / To learn to manoeuvre the aircraft safely at slow speed / |
Vježba u letu Air Exercise | – Provjere bezbednosti / Safety Checks /
– Uvod u karakteristike leta na maloj brzini / Introduction to characteristics of slow flight / – Kontrola leta do velikih napadnih uglova (malih brzina): / controlled flight down to critically high angle of attack (slow air speed) /
– Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | – Demonstrira bezbjedno manevrisanje jedrilicom na maloj brzini. / Demonstrate the ability to manoeuvre the glider safely at slow speed / – Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 9b | Prevučeni let Stalling |
Cilj Aim | – Prepoznati i izvaditi iz prilaska prevučenom letu sa minimalnim gubitkom visine. /To recognise and recover from an approaching stall with minimum height los / |
Vježba u letu Air Exercise | – Provjere bezbjednosti / Safety Checks / – Predznaci prevučenog leta , prepoznavanje i vađenje / pre-stall symptoms, recognition and recovery/
– Znaci prevučenog leta , prepoznavanje i vađenje / stall symptoms, recognition and recovers / – Vađenje poslije propadanja krila / recovery when a wing drops /
– Prilazak prevučenom letu u prilaznoj i sletnoj konfiguraciji/ approach to stall in the approach and in the landing configurations /
– Prepoznavanje i vađenje tokom manevrisanja (dinamičko prevlačenje)/ recognition & Recovery during Manoeuvres (accelerated stalls) / – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | – Pokaže sposobnost da prepozna znakove približava prevučenom letu, posebno u sletnoj i prilaznoj konfiguraciji, i da izvrši vađenje uz minimalni gubitak visine. / Demonstrate the ability to recognise the signs of the approaching stall, particularly in the landing and approach configurations, and to execute the standard recovery, minimising height loss/
– Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 10 | Prepoznavanje i izbegavanje uslova pada u kovit Spin recognition and spin avoidance Prepoznavanje i izbegavanje uslova pada u kovit /Spin recognition and spin avoidance / |
Cilj Aim | Naučiti da se prepoznaju znaci početne faze kovita i vađenje sa minimalnim gubitkom visine. / To learn to recognise the signs of an incipient spin and to recover with minimum height loss / |
Vježba u letu Air Exercise | – Provjere bezbjednosti / Safety Checks – Prevlačenje i vađenje iz početne faze kovita (prevučeni let sa naglim propadanjem krila, oko 45º) / Stalling and recovery at the incipient spin stage (stall with excessive wing drop, about 45°) / – Ulazak u potpuno razvijeni kovit (ako je odgovarjući vazduhoplov) / entry into fully developed spins (if suitable training aircraft available) / – Prepoznavanje potpuno razvijenog kovita (ako je odgovarjući vazduhoplov) / recognition of full spins (if suitable training aircraft available) / – Standardni izlazak iz kovita (ako je odgovarjući vazduhoplov) / standard spin recovery (if suitable training aircraft available) / – Instruktor pravi smetnje tokom kovita / Instructor induced distractions during the stall – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | – Prepoznaje prilaz početnoj fazi kovita i preduzima pravilne postupke da izbjegne razvoj kovita. / To recognise the approach of an incipient spin and to take the correct actions to avoid it developing / – Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 11a | Metod lansiranja jedrilice: Aerozaprega (šlep) Launch method: Aero tow |
Cilj Aim | Naučiti da poleti, penje, održava i otkači se od aviona. / To learn to take-off, enter the climb maintained and release from the aircraft / |
Vježba u letu Air Exercise | – Signali ili komunikacija pre i tokom vuče / signals or communication before and during launch /
– Korišćenje opreme za vuču / use of the launch equipment / – Pretpoletni pregled / Pre-take-off checks – Poletanje sa čeonim vetrom / Into wind take-off /
– Poletanje sa bočnim vetrom / Crosswind take-off /
– U aerozaprezi: pravolinijski let,zaokret i klizanje / on tow: straight flight, turning and slip stream /
– Gubitak pozicije i povratak / out of position in tow and recovery / – Praćenje u aerozaprezi u poniranju / descending on tow (towing aircraft and sailplane) /
– Procedura okačinjanje od aviona / release procedures / – Otkazi u vuči i napuštanje šlepa / launch failure and abandonment /
– Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | – Demonstrira da je sposoban da uradi aerozapregu. / Demonstrate the ability to follow the correct aero tow /
– Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 12 | Aerodromski krug, prilaz i slijetanje The Circuit, Approach and Landing |
Cilj Aim | Naučiti da poleti i sleti u svim varijantama vjetra. / To learn to take-off and land facing into wind, crosswind and downwind / |
Vježba u letu Air Exercise | – Procedure za ulazak u školski krug / procedures for rejoining the circuit / – Izbjegavanje sudara procedure i tehnike osmatranja / collision avoidance, look-out techniques and procedures / – Procedure po krugu, niz vetar i treći zaokret / pre-landing checks: Circuit procedures, downwind and base leg / – Uticaj vetra na brzine u prilazu i fazi pristajanja, / Effect of wind on approach and touchdown speeds /
– Upotreba zakrilaca (ako je primjenljivo) / use of flaps (if applicable) / – Vizuelizacija tačke dodira / visualisation of an aiming point /
– Kontrola prilaza i korišćenje vazdušnih kočnica / approach control and use of airbrakes / – Normalan prilaz i slijetanje / normal approach and landing /
– Prilaz i slijetanje sa bočnim vjetrom / Crosswind approach and landing / – Slijetanje na kratke staze procedura ili tehnika pilotiranja / Short landing procedures or techniques / – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship/ |
Očekivano znanje Completion Standard | – Demonstrira da je sposoban da prati pravilan školski krug, održava korektan prilaz i bezbjedno sleti u različitim konfiguracijama. / Demonstrate the ability to follow the correct circuit pattern, to maintain the correct approach path and safely land the aircraft in various configurations / – Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 13 | Samostalni let First Solo |
Cilj Aim | Da izvrši samostalno normalan školski krug kao i prilaz i slijetanje. / To fly the normal circuit pattern and carry out a normal approach and landing / |
Priprema Briefing | – Priprema od strane instruktora i podsečanje na ograničenja / instructor’s briefing including limitations / – Svjesnost lokalnog područja i ograničenja / awareness of local area and restrictions/
– Korišćenje potrebne opreme / use of required equipment / |
Vježba u letu Air Exercise | – Školski krug, prilaz i slijetanje / Normal circuit, approach and landing / – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Analiza Debriefing | – Opažanja sa leta i analiza instruktora / observation of flight and debriefing by instructor / |
Očekivano znanje Completion Standard | Nije primenljivo / Not applicable / |
Vježba 14 | Napredniji zaokreti Advanced Turning |
Cilj Aim | Naučiti izvođenje zaokret sa velikim nagibom (45°) i da prepozna i izvadi iz prevlačenja iz zaokreta sa minimalnim gubitkom visine. / To learn to turn the aircraft at high angles of bank (45°) and to recognise and recover from a stall in the turn with minimum height loss / |
Vježba u letu Air Exercise | – Oštri zaokreti(45º), / Steep turns (45°), – Prevlačenje i vađenje iz zaokreta kao i izbegavanja kovita/ Stalling and spin avoidance in the turn and recovery / – Vađenje iz nenormalnih položaja, uključujući i poniruće spirale / Recoveries from unusual attitudes, including spiral dives /
– Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | – Uvesti u zaokret nagiba 45° i održaviti uravnoteženost / Enter a turn at 45°AOB and maintaining balance/
– Održavati stalan nagib uz održavanje brzine +20 km/h – 10 km/h / Maintain a constant angle of bank speed within+20 km/h – 10 km/h, in balance /
– Izvaditi u pravolinijski let u izabrani kurs ±10° / Recover to straight flight on a selected heading within ±10°, in balance /
– Redovno izvodi postupke provjere i vježbe u skladu sa ček listama aviona. / Carry out checks and drills in accordance with the aircraft checklist / – Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 15a | Tehnike uzdizanja – termika Soaring techniques: Thermalling |
Cilj Aim | Naučiti da se napravi bezbjedno jedrenje u uslovima termičkih stubova. / To learn to make a safe soaring in the thermaling conditions/ |
Vežba u letu Air Exercise | – Upoznavanje sa procedurama / look-out procedures / – Otkrivanje i prepoznavanje termičkih stubova / detection and recognition of thermals /
– Upotreba instrumenata za kontrolu penjanja / use of audio soaring instruments / – Ulazak u stub i pravo prvenstva / joining a thermal and giving way /
– Letenje u blizini ostalih jedrilica / flying in close proximity to other sailplanes /
– Ostajanje u stubu / centring in thermals / – Izlazak iz stuba / leaving thermals / – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship /
|
Očekivano znanje Completion Standard | – Demonstrirati sposobnost da se napravi bezbedno jedrenje u uslovima termičkih stubova. / Demonstrate the ability to make a safe soaring in the thermaling conditions / – Redovno izvodi postupke provere i vežbe u skladu sa ček listama aviona. / Carry out checks and drills in accordance with the aircraft checklist /
– Održava radio vezu u skladu sa ICAO dokument 4444 / Make RT calls in accordance with ICAO doc. 4444 /
– Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 16 | Van terensko slijetanje Out-landings |
Cilj Aim | Naučiti da bezbedno sleti izvan planiranih aerodroma. / To learn to land the aircraft safely other than at the planned airfield / |
Vježba u letu Air Exercise | – Dolet / Gliding range / – Izbor terena za slijetanje / Selection of landing area / – Procjen školskog kruga i ključnih pozicija / Circuit judgement and key positions / – Školski krug i slijetanje / Circuit and approach procedures / – Radnje posle slijetanja / Actions after landing / – Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | – Demonstrirati sposobnost da napravi bezbedno slijetanje izvan planiranih aerodroma. / Demonstrate the ability to land the aircraft safely other than at the planned airfield / – Redovno izvodi postupke provjere i vježbe u skladu sa ček listama aviona. / Carry out checks and drills in accordance with the aircraft checklist / – Održava radio vezu u skladu sa ICAO dokument 4444 / Make RT calls in accordance with ICAO doc. 4444 / – Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship / |
Vježba 17a | Maršrutno letenje : Planiranje leta Cross-country flying: Flight planning |
Cilj Aim | Naučiti da se planira navigacijski let. / To learn to plan a cross-country flight / |
Priprema Briefing | Planiranje letenja / Flight planning / – Stvarno i prognozirano vrijeme / Weather forecast and actual / – NOTAM i razmatranje vazdušnog prostora / NOTAMs and airspace considerations / – Izbor i priprema karte / Map selection and preparation / – Planiranje rute / route planning / – Radio frekvencije / radio frequencies / – Pretpoletne administrativne procedure / pre-flight administrative procedures / – Podnošenje plana letenja / flight plan where required / – Težina i ravnoteža / mass and balance – Izbor alternativnih aerodroma i zona slijetanja / alternate aerodromes and landing areas / – Bezbedne visine / safety altitudes / |
Vježba u letu Air Exercise | Nije primenljivo / Not applicable / |
Vježba 17b | Maršrutno letenje : Navigacija u toku leta Cross-country flying: In-flight navigation
|
Cilj Aim | Naučiti da se održava maršruta i navigacija pomoću vizuelnih orijentira. / To learn to maintaining a cross-country flight and to navigate by visual reference / |
Vježba u letu Air Exercise | Planiranje letenja / In-flight navigation / – Održavanje rute i razmatranje promene rute / maintaining track and re-routing consideration / – Upotreba radio stanice i frazeologije (ako je primenljivo) / use of radio and phraseology (if applicable) / – Planiranje u toku leta / in-flight planning /
– Prelazak iz kontrolisanog u informatini ili nekontrolisani vazdušni prostor (gde se zahteva) / procedures for transiting regulated airspace or ATC liaison where required /
– Nesigurnost u tačnost sopstvene pozicije / uncertainty of position procedure / – Gubljenje orijentacije / lost procedure /
– Korišćenje dodatne opreme ako se zahteva / use of additional equipment where required / – Procedure za odlazak , prilaz i ulazak u aerodromski krug na udaljenim aerodromima / joining, arrival and circuit procedures at remote aerodrome /
– Vazduhoplovno ponašanje / Airmanship / |
Očekivano znanje Completion Standard | – Korektno koristi VFR navigacione tehnike održavajući kurs ±10° i brzinu +20 km/h – 10 km/h / Employ correct VFR navigational techniques while maintaining heading ±10° and speed +20 km/h – 10 km/h / – Redovno izvodi postupke provere i vežbe u skladu sa ček listama. / Carry out checks and drills in accordance with the checklist / – Održava radio vezu u skladu sa ICAO dokument 4444 / Make RT calls in accordance with ICAO doc. 4444
– Prikaže osnove vazduhoplovnog ponašanja./ Display appropriate airmanship /
|
Vježba 17c | Maršrutno letenje : Tehnike Cross-country flying: Techniques |
Cilj Aim | Naučiti da se smanji rizik maršrutnog letnja, usavrši rekcije na pretnje i maksimizuju mogućnosti. / To learn to reduce the risk a cross-country flight, improve threat reaction and maximizes performance /
|
Priprema Briefing | Planiranje letenja / Flight planning /
– Upoznavanje sa procedurama / look-out procedures /
– Maksimiziranje mogućnosti maršrutnog letenja / maximising potential cross-country performance /
– Smanjenje rizika i reakcija na prijetnje / risk reduction and threat reaction /
|
Vježba u letu Air Exercise | Nije primenljivo / Not applicable / |
Očekivano znanje Completion Standard | – U pripremi korektno koristiti planirane objekte i tehnike. / Correctly employ pre-flight planning facilities and techniques / |
Poslije uspješno završene obuke i sticanja dozvole SPL , slijedi uživanje u letenju i svemu onome što ste naučili.Svaki sat letenja će biti i novo iskustvo koje je od neprocjenjivog značaja.Izvršenjem vašeg cilja,potvrditićete istinitost izreke Rudolfa Berkovića-Hale /učitelja vazduhoplovnog jedriličarsta/:
“Zadovoljstvo u stvaranju ne predstavlja značaj,već savršenstvo izvršenja.”