Vazduhoplovno modelarstvo je od samog razvoja avijacije bila najvažnija početna karika u ovoj oblasti . Da bi napravili malu retrospektivu vraćamo se u Egipat u vrijeme gradnje piramida.U Egiptu su pronađeni crteži “Sakkara Bird” i on bez sumnje predstavlja prvi model letjelice na svijetu.Poslije ovoga perioda, dolazimo do 1796.godine.Otac avijacije George Cayley predstavlja model helikoptera i aviona.Ovo su zamajci vazduhoplovnog modelarstva koje poslije ovoga perioda ide uzlaznom putanjom tako da se danas nalazimo u eri inteligentih letjelica.
U nastavku priče o vazduhoplovnom modelarstvu biće riječi i o “Radio Control” /RC/ modelarstvu koje je i danas za pojedince novina a dobro znamo da je temelje u ovoj oblasti postavio veličanstveni Nikola Tesla,davne 1898.godine kada je predstavio svoj izum,bežično kontrolisani model broda.U današnje vrjeme RC modelarstvo se nalazi na samom vrhu vazduhoplovnog modelarstva kao takmičaraska i kao hobi varijanta.
Izrada prave letjelice, zahtijeva prije svega: nacrt/tehničku dokumentaciju/,maketu i leteći model u određenoj razmjeri.Tako počinju prve faze ispitivanja na modelima u aero tunelima, pa tek na kraju svih ispitivanja slijedi izrada prototipa aviona.Imajući u vidu sve ovo, vazaduhoplovno modelarastvo se ne može smatrati samo hobijem,nego veoma kompleksnom granom koja je sinergija:
aerodinamike,fizike,metereologije,elektronike,termodinamike,programiranja,konstukcije materijala…
Vazduhoplovno modelarstvo se smatralo aktivnošću kojom se prvenstveno bavio mlađi dio populacije. Danas se ta starosna granica kreće od “7 do 77 godina” tako da se avio modelarstvom bave od najmlađih do vrlo starih osoba, svih stručnih sprema i zanimanja. Za svaku životnu dob, ova sportska disciplina ima svoj značaj.Ipak, društveni aspekt vazduhoplovnog sporta je najvažniji. Sve razvijene zemlje u svijetu imaju razvijenvazduhoplovni sport (motorno letenje, jedriličarstvo, zmajarstvo, padobranstvo, paraglajding, akrobatskoletenje, letenje na ultra-lakim vazduhoplovima, balonarstvo, raketno i vazduhoplovno modelarstvo) pa se samim tim stepen razvijenosti neke zemlje može se zaključiti na osnovu razvijenosti vazduhoplovnih sportova.
Vazduhoplovno modelarstvo je kod nas /u vrijemeSFRJ/ bio veoma razvijeno jer smo imali vazduhoplovu industriju, JNA je bia osnovni pokretač svih ovih vazduhoplovnih kako sportova tako i nauka, koje su na kraju pokretale veliku vazduhoplovnu industriju.U toj karici vazduhoplovno modelarstvo je bila početna stepenica u koračanju prema zvijezdama.
Rad u modelarskoj radionici omogućava razvoj motoričkih sposobnosti djece i omladine, a ima i socijalno-vaspitni karakter,tako da se u svim školama uvode modelarske sekcije u kojima se stiču osnovna znanja u gradnji modela.Naravno stiču se i prva znanja o aerodinamici, zakonima fizike i termodinamike, upoznaju se klasični materijali (papir, drvo, metal, guma) i savremeni materijali (staklena vuna, poliestarske smole, kevlar, ugljenična vlakna i drugo).Na taj način razvija se tehnička kultura, stiču radne navike, pa se veliki broj mladih ljudi opredjeljuje za nastavak školovanja u visokim školama gde stiču diplome nekog odtehničkih fakulteta.Posije osnovnih škola oni koji su već izabralai svoj budući poziv tj. zainteresovali se za vazduhoplovstvo,svoje dalje aktivnosti nastavljaju u mnogim aero klubovima.Poslije osnovne škole postojale su vazduholovno tehničke srednje škole,civilne i vojne gdje se sticalo znanje u ovoj oblasti.Imajući u vidu da je vazduhoplovstvo kompleksna i skupa oblast u vrijem SFRJ sve ove aktivnosti je finansirala država i vojska tako da je za one koji su se školovali sve bilo besplatno.Aero klubovi su bili veliki “rasadnik” budućih vojnih i civinih pilota,a oni koji su ostali u klobovima postajali su piloti jedrilica i sportski piloti a neki su do pozne starosti bili pasionirani vazduhoplovni modelari.
Pored toga, ne rijetko, sportski piloti, jedriličari i ULV piloti, nastavljaju školovanje i svoju karijeru kao piloti i kapetani u nekoj od domaćih ili stranih aviokompanija ili letenjem u poljoprivredi. Imajući u vidu sve pozitivne aspekte avio i raketnog modelarstva, evidentno je da je riječ o disciplini koja zaslužuje mnogo više medijske pažnje,prvenstveno zbog pozitivnog,usmjeravajućeg,uticaja na mlade ljude.
Kod nas je danas situacija dosta drugačija tj.dosta teža.Poslije raspada SFRJ i gubitka glavnog finansijera vazduhoplovnih sportova, JNA i vazduhoplovna industrija kao i vazduhoplovni sportovi su pretrpjeli veliku krizu.Zbog nemogućnosti održavanja: aviona,jedrilica, mnogi aero klubovi su zatvoreni, mnogi klubovi su dovedeni na rub egzistencije.Karika po karika nedostaji a naročito veoma bitna karika,vazduhoplovno modelarastvo koje nije više zastupljeno u osnovnim školama.Godine čine svoje tako da sada mnogi mladi ne znaju da postoji vazduhoplovo modelarstvo.Najveći problem je uškolovanju budućih pilota jedrilica i budućih motornih pilota pa je starosna granica pilota u aero klubovima od 50 do 70 godina.Mlađih sportskih pilota skoro da i nema,tako da smo prije par godina dotakli krajnju tačku tj.bilo je na granici gašenja vazduhoplovnih sportova.U zadnjih par godina pojedini aero klubovi zahvaljujući entuijazmu što starijih i mlađih koji su se u međuvremenu edukovali putemi nterneta, ipak su pokrenuli vazduhoplovne sportove kao i modelarstvo sa mrtve tačke.U okruženju Srbija je u tome najdalje otišla,tako da nema vazduholpovnog sporta koji se nije pokrenuo, sve je veći broj kako vazduholpovnih modelara tako i pilota jedrilica ,sportskih piota,ULA pilota,paraglajderista,padobranaca. Sve je više takmičenja u vazduhoplovnim sportovima a ponovo su zastupjena i međunarodna i svjetska takmičenja.
Nakon dužeg vremena već sada je nastupilo vedrije vrijeme za vazduhoplovne sportove.Prvo međunarodno takmičenje u vazduhopovnom modelarstvu održano je 1964. godine između Poljske i Čehoslovačke, a prvo zvanično FAI takmičenje 1966. godine u današnjoj Slovačkoj uz učešće 6 zemalja.
Prvo Svjetsko prvenstvo u raketnom modelarstvu održano je u Vršcu ( Srbija, tada Jugoslavija) i u Leidi (Španija). Letećih modela ima mnogo vrsta, ali najvažnija podjela je prema: vrsti pogona, oblika i namjene.
Mogu biti:
– bez motora i sa motorom.
Modelima kao motor može poslužiti guma, minijaturni motor sa unutrašnjim sagorevanjem(SUS), elektromotor, mlazni ili raketni motor ili motor pogonjen ugljen dioksidom.
Motorni i bezmotorni modeli u toku leta mogu biti prepušteni vazdušnoj struji pa tako govorimo o grupi modela za slobodni let. Njima se zatim može upravljati pomoću dvije žice, vrteći se u krug-modeli za kružno komandovani let.
Treći oblik predstavljaju radio –upravljani modeli jer se njima upravlja pomoću radio uređaja.
Klase-objašnjenja:
F1-slobodnoleteći modeli – Slobodnoleteći modeli su najmasovnija grupacija. Oni lete slobodno na velikim površinama,ez ikakvog uticaja sa strane, a na takmičenjima se meri vreme leta u 7 startova.
F1A, F1H-modeli – Jedrilica koje se podižu se na visinu od 50 m putem sajle i zatim nastavljaju slobodni let. Modeli F1H su manjih dimenzija namenjeni početnicima.
F1B, F1G-modeli – Na pogon gumom – gumenjaci. Namotana gumena traka težine 30g okreće elisu i podiže ih na visinu od 50-80m, i zatim nastavljaju slobodni let. Modeli F1G su manjih dimenzijai dozvoljene mase gume i namenjeni su početnicima.
F1C, F1P-modeli – Na pogon SUS motori – penjači. Penju u vis pomoću SUS motora čije je vrijeme rada ograničeno i zatim nastavljaju slobodni let. Modeli klase F1P su manjih dimenzija, sa slabijim motorom namenjeni za junoriska takmičenja.
F1D, F1L, F1R, F1M-sobni modeli – Veoma lagani modeli na pogon gumom. Klasa lagani modeli- (modeli na pogon sa gumom) koji lete u zatvorenom prostoru, tj. velikim salama. Discipline se međusobno razlikuju po: dozvoljenim dimenzijama, materijalu i minimalnoj težini.
Klasa F1M –je namenjena početnicima i juniorima.
F1E-modeli – Jedrilica sa magnetnim upravljanjem. Puštaju se sa uzvišenja iz ruke u slobodni let niz padinu.Smijerom leta upravlja magnetni mehanizam koji takmičar podešava prije puštanja u let, a prema smjeru vjetra.
F1N-sobni modeli – Klizača. Jednostavni modeli bez pogona koji se bacaju rukom u zatvorenom prostoru tj.sportskim halama. Ova veoma zabavna kategorija je pre svega namenjena razvoju podmladka.
F1Q -elektro-penjači – Penju u vis pogonjeni elektro motorom sa ograničenim vremenom rada i posle toga nastavljaju slobodni let.
F2-kružno komandovani modeli – Kružnokomandovani modeli – modeli koji lete u krug, a sa njima se komanduje preko 2 sajle.
Klase,objašnjenja:
F2A-brzinski modeli – Takmičenje je u mernju brzine iz 10 krugova.F2B-akrobate – Ocjenjuje se kvalitet
figura. F2C-tim rejsing – letenje 100 krugova uz 3 tankovanja i mjerenje vremena.
F2D-kombati – Vazdušna borba koja se ocenjuje sečenjem protivničke trake koju vuče model.
F3-radio vođeni modeli – Radio vođeni modeli – modeli kojima se upravlja putem radiostanice.
Klase –objhašnjenja:
F3A-akrobatski modeli – Ocjenjuje se kvalitet izvedenih akrobacija.
F3B/J-jedrilice – Mjeri se vrijeme leta sa sletanjem na određeni cilj.
F3C-radio komandovani helikopteri – Ocjenjuje se kvalitet izvedenih akrobacija.
F3D-pylon racing – Letenje modela između 2 stuba –pilona. Mjerenje vremena za određeni broj krugova.
Pored navedenih kategorija postoji i takmičenje u 3D letenju sa velikim “GIANT SCALE” modelima.
RC JET SCALE – Pojavom mini “JET” motora na scenu stupa i nova kategorija modela koji se prave u određenoj razmjeri u kombinaciji materijala, balza-kompozit a po detaljima izrade i finalnom izgledu ne zaostaju za pravim avionima.Takmičenja se sastoje od: statičkog dijela/izložbenog/ na kome se ocjenjuje izrada modela i od letačkog dijela,na kome se ocjenjuje letenje modela.Pored aviona takođe su prisutni i helikopteri sa mlaznim pogonom.Ovo je ujednoi najskuplja kategorija jer cijena izrade modela može da se kreće i preko 50.000 eura. U ovu kategoriju spadaju replike iz: I i II svjetskog rata,vojni avioni,transportni kao i komercijalni.U svakom slučaju pravi raj za oči.Jedno od najprestižnijih svjetskih takmičenja u ovoj kategoriji je i “TOP GUN” takmičenje koje se održava na Floridi.
RC AEROTOWING – Za prave meraklije u ovom fantastičnom hobiju prava “poslastica” je baš ova kategorija.Modeli aviona i jedrilice su pravljeni u određenoj razmjeri a raspon krila kod jedrilica se kreće i do 8 m.Realni prikaz šlepa jedrilice na određenu visinu,otkačinjanje a potom jedrenje a sve to u dobro sinhronizovanom letenju u paru uz izgled pravih aviona na pravi način dočara pravu jedrličarsku aktivnost na aerodromu.Modeli se takođe prave u kombinaciji materijala:balza,plastika,karbon.Jerdilice mog da imaju i svoj elektro pogon tako da mogu i same da polijeću.U svakom slučaju ilijep prizor za posjetioce a pogotovo za učesnike.
“SLOPE SOARING i DYNAMIC SOARING”/padinsko jedrenje i dinamičko jedrenje /. Za sve ljubitelje izleta u prirodu,odlazaka na veća uzvišenja,za još veći užitak u prirodi van RC klubova, preporuka je ovaj vid letenja.Ovi modeli ne koriste pogon,modeli se održavaju u vazduhu na osnovu kretanja vazduha preko padine /slope soaring/ i iza padine /dynamic soaring/.Ovakvi modeli se prave od različitog materijala /stirodur,balza,karbon/,jednostavni su za gradnju i naravno nisu skupi.Za ovo zadovoljstvo potreban je model kome ne treba nikakv pogon ali su zato veoma bitni povoljni meteorološki uslovi i letenje može da traje satima.Za upravljanje je potrebna stanica,na modelu se nalazi prijemnik,baterija koja napaja par servoa za pokretanje komandi i zabava može da počne. Ovakav vid letenja je moguće na onim mjestima gdje postoji padina sa koje možete puštati model to je ujedno i jedino ograničenje za upotrebu ovakvih modela.
“FP RACING DRONE” – Mali,brzi multikopteri /quadcopter/ koji su opremljeni sa kamerm a operater sa “smartglasses” tj.sa monitorom trkaju se na specijalno pripremljenim stazama.Ovaj vid takmičenja može da se održava na otvorenom tako i u zatvorenom prostoru.Ovaj vid virtuelnog igranja je najzastupljeniji kod najmlađe populacije koji imaja priliku da uživaju kao u virtuelnim igricama.Modeli nisu komplikovani za gradnju a i troškovi gradnje nisu veliki. Svakom FPV “trkaču” je cilj da dođe na najprestižnije takmičenje u ovoj kategoriji “World Drone Prix” a održava se gdje bidrugo nego u Dubaiju.
Za sve one koji ne žele da se takmiče,vazuhoplovno modelarstvo može da bude kao što se vidi iz priloženog veoma interesantan hobi.Naravno svako bira onu kategoriju koja mu najvše odgovara i naravno zavisno od finansijske mogućnosti.U eri kupovine putem interneta moguće je nabaviti bilo koji od ovih modela ali prave čari vazduhoplovnog modelarstva su te kada uživate u pravljenju modela i na kraju letenja modela.
I na kraju priče o kategorijama vazduhhoplovnog modelarstva,ako spadate u kategoriju onih koji smatraju da je vazduhoplovno modelarstvo veoma skup hobi,evo nešto i za vas. Gradnja modela aviona od papira /origami/ će vam pružiti kreativno zadovoljstvo a graciozno bešumno letenje će Vas na kraju ipak relaksirati i oduševiti.Ako ste dobri u izradi ovakvih modela i ova kategorija vas može odvesti na jedno od svjedskih “Red Bull” takmičenja koja će Vam dati krila.
OPREMA ZA VAZDUHOPLOVNO MODELARSTVO
Za vazduhoplovno modelarstvo a posebno kad je riječ o RC modelima, potrebna je i stanica sa kojm se može upravljati bilo koji avio model ili helikopter.Osnovna podjela stanica je po frekfentnom opsegu na kome rade. Određeni frekfentni opseg je definisan za svaku zemlju ,”gruba” podjela je na: USA /72 MHz /i EU /35 MHz i 40MHz/.Detaljnije o raspodjeli frekfencija od strane svjetske organizacije /CIAM/ možete naći OVDJE. Za ove stanice dodjeljeni su i kanali tako da prije letenja mora da se stavi “kristal” sa određenim kanalom i u stanicu i u prijemnik. Ovo je na letelištima gdje im više modela predstavljao problem pa se mora voditi računa da ne stavite isti kanal sa kojima već neko leti, u suprotnom model pada.Zbog svega ovoga na letelištima se vodi računa ko leti bilježi se frekfencija tako da sledeći letač nemože da dobije istu. U novije vrijeme, zbog velikog interesovanja i prisustva dosta modela na letjelištu prisutne su i stanice na 2.4 GHz koje rade na principu “spread spektrum” tehnologije tj.prlikom “bindovanja” uparivanja stanice i prijemnika odabere se određena frekfencija koja je slobodna i ne može doći do bilo kakve greške.Stanice na 2.4GHz imaju manji domet i smetaju im prepreke tako da antena stanice i prijemnika moraju uvijek biti usmjerenej u istom pravcu,što nije slučaj sa stanicama na 35,40,72 MHz. Stanice sa 2.4GHz se više koriste za “dron” tehnologiju zbog brzine obrade podataka /telemetrije,dodatnih senzora/Ako pogledamo video sa RC JET modelima /koji su veoma skupi/vidjećete da uglavnom koriste stanice sa antenom koje su na MHz,zbog jačeg,boljeg,čistijeg signala.
Koji od sledećih brendova odabrati je sasvim je nebitno,kao i usvemu o ukusima ne vrijedi raspravljati /za nekoga je auto Mercedes,a za nekoga BMW,Audi/ bitno je da je princip isti a sve su ostalo nijanse.
Poznati proizvođači RC opreme su:
Pored ovih poznatih prozvođača,na tržištu su se pojavile i druge marke stanica koje su već opravdale svoje postojanje,a cijena im je dosta manja nego kod “brendiranih” tako da ih preporučujemo a specijalno za hobby varijantu:
Za kompletiranje bilo kog modela kako bi se nesmetano sa njim moglo upravljati, potrebne su sledeće komponente:
SERVOI / služe za pokretanje upravljačkih površina/
MOTORI – koji se dijele na: “GLOW” / koriste metil alkohol,nitro/ “GAS” / koriste benzin/ Osnovne tehničkerazlike između ove dvije vrste motora možete vidjeti OVDJE.
“JET MOTORI” / koriste kerozin kao goirvo/
“ELEKTRO MOTORI” tzv. brushless-motori bez četkica koji se dalje dijele na/outruner-vanjski rotor se okreće/ i inruner/unutašnji rotor se okreće/ ESC /za elektro motore/ Electronic Speed Controler/ pokretač motora.
BATERIJE /za elektro motore su najnovije LiPo baterije koje u kombinaciji sa brushless motorima daju veliku snagu a trajanje je dosta duže od standardnih baterija NiCd,NiMH,koje se koriste eventualno za napajanje prijemnika u modelu.
PUNJAČI /za LiPo ,NiCd,NiMH baterije.
MATERJALI koji se koriste u gradnji modela su:
BALZA
STIROPOR /STIRODUR/
PLASTIKA / 3D printing/
KARBON
Zavisno od toga koji model pravimo biramo i materijal sa kojim ćemo graditi model.Za početnu varijantu najbolja opcija je stiropor tj.stirodur jer je ovaj materijal laga,veoma pogodan za obradu,pogotovo termičko rezanje ili CNC ili ručnom mašinom.U slučaju pada modela šteta je veoma mala i lako se popravlja na licu mjesta sa dvokomponentnim ljepilom dok je sa modelima koji su napravljeni od balze u slučaju pada šteta velika a popravka modela zahtijeva puno vremena.Na internetu ima dosta linkova o gradnji baš ovakvih modela sa jednostavnim crtežima.Neki od njih možete pronači na ovom linku : balsa, foam/stirodur/,3D plastic.
Sa ovim modelima postepeno ulazite a što je najbitnije”bezbolno” u svijet modelarstva, svaka greška se lako ispravlja.Poslije ovih modela može da se krene sa izradom komplikovanijih modela od balze.Za one koji tek počinju i modeli koji se prave od balze,a početak treba da su to modeli jednostavne konstrukcije.Za sve one koji tek počinju sa vazduhoplovnim modelarstvom više informacijao o tim modeilma možete naći na sajtu “CVM” Ovo su modeli koji su se pravili još prije 30 godina u modelarskim centrima i sa kojima je sve uspješno počinjalo.
Za sve one koji ne žele puno da lijepe,šmirglaju sastavljaju,nego satisfakciju vide u RC letenju slijedi jedan mali ali dragocjeni savjet.Prilikom izbora početnog modela za obuku letenja poželjno je da to bude model sa tv.”pušer” potisnom varijantom motora koji se nalazi na zadnjem dijelu modela. Svi Ovo je prva kardinalna greška prilikom izbora trener modela.U većini slučajeva a najviše zbog ljepšeg izgleda modela sa motorom koji je instaliran naprijed, prilikom prvih slijetanja dolazi do oštećenja motora prilikom pada jer 99% padova se završava na motor.Zbog svega ovoga najbolja varijanta pušer modela je“Wing Dragon”, MULTIPLEX “Easy Star” i slični modeli koje možete naći na internetu.Poslije uspješno savladanih prvih letova a naročito slijetanja model je i dalje u letnom stanju a odustajanja zbog padova nema,a volja z aletenjem je sve veća,tek tada možete razmišljati o modelu sa motorom koji je postavljen naprijed, tipa jedrilice: “Easy Glider” trenera MULTIPLEX “Mentor”.I dalje je akcenat na maerijalu od kojeg su ovi modeli napravljeni.I ovi napredni treneri su napravljeni od “EPP” materijala /Ekspandirani Poli Propilen/ koji je u osnovi stiropor sa dodatkom kaučuka koji mu daje elastičnost i koji asporbuje udarnu energiju prilikom padova bez velikih lomova.Da bi bilo što manje padova i lomova modela , obavezno je “bezbolno” treniranje letenja na “RC simulatoru”.
Za one koji žele da uživaju u gradnji gotovih modela postoje dvije vrste tih “kit” modela. Kit modeli tzv.“RTF” /Ready To Fly-spremnih za letenje/ su modeli koji su spremni za letenje.Potrebno je odratitiosnovna podešavanja i model je spreman za letenje.Druga vrsta kit modela su tzv. “ARF” /Almos Ready to Fly-skoro spremni za letenje/.Ovi modeli su sa kompletno pripremljenim djelovima koje po planu treba spojiti,ugraditi komponente,podesiti i tek tad je model spreman za letenje.Ovi modeli su za one koji žele i da uživaju u pravljenju i letenju modela. Iako na internetu,posebno na “Aliexpresu” i “ebay” možete naći dosta interesantnih modela, izdvajamo par poznatih proizvođača gdje možete nabaviti sve ove modele kao i ostalu opremu za vazduhoplovn modelarstvo.
Imajući u vidu da je kod nas situacija iz dana u dan sve bolja što se tiče vazduhoplovnog modelarsta i RC letenja,zahvaljujući internetu dosta toga može da se sazna,nauči a pogotovo što se tiče materijala nabavi,a ostalo je sve do nas.Od velikog su značaja i forumi na kojim možete naći dosta objašnjenja a takođe možete učestvovati u diskusijama i objavljivati svoje projekte.
Neki od poznatijih RC foruma su:
Vazduhoplovno modelarstvo,RC modeli,letenje,može da vas odvede tamo gdje možda niste do sada sanjali.Da je to tako potvrđuje i sledeći primjer kojeg ostavljam kao šlag na tortu na ovu priču a mnogima može biti primjer kako živjeti svoje snove. Jedan od primjera kako i na ovim prostorima može da se živi i radi po sistemu /živi lokalno–radi globalno/ princip koji u zadnje vrijeme sve više ima odjeka kod nas iako mnogi smatraju da je nemoguća misija je i primjer pasioniranog modelara iz Srbije. Naime,Miroslava Terzić-Mirče živi u Senti /do prije par godina u Novom sadu/.Vazduhoplovnim modelarstom se bavi od malih nogu a jedrilice su mu bila prava opsesija.Pravio je takmičarske modele,učestvovao na takmičenjima,redao medalje,pehare…
Na nagovor prijatelja odlučuje da se okuša u pravljenju “scale” modela.Prije par godina imao sam čast da upoznam Mirčeta i posjetim njegovu radionicu kako on voli da je nazove”kombinat” koji je tada bio u Novom Sadu.Da ne bih pisao a samim tim i nešto propustio u nastavku slijedi “copy&paste ” njegovo predstavljanje na rcfly4um-u. “Mirčeta svi znaju, to je onaj sto je leteo F3J jedrilice petnaestak godina, a sad pravi velike motorne skala modele.Organizovao je i pet Memorijala Josipa Marolda starijeg, imao (sa Joletom) jedan od prvih modelarskih sajtova kod nas nsmodelers.rs, takmičio se na domaćim i mđunarodnim takmičenjima, nabavljao modelarsku robu iz Mađarske, išao dvared na Top Gun u Ameriku, pomagao i dan danas pomaže svima da počnu da se bave ovim hobijem…Ko ne zna, to sam ja, Miroslav Terzić. Imam 42 godine, živim u Novom Sadu u ulici Sajkaska 33.Vrata moje kuće a, pogotovo moje modelarske radionice su svima otvorena i ne znam ko sve nije prošao kroz njih i bio kod mene…Modelarstvom se bavim od kraja osamdesetih, što bi rekli skoro dvadeset godina.Trenutno u floti imam jedrilicu Albatros, elektro jedrilicu Stork II, F3A model Montana (Čenej star), Zero od CMP-a (2,1 m raspona), Top Flite Thunderbolta (2,2m raspona) i trenutno pravim Zirolijevog Hellcat-a…Uživam da pravim i naravno da letim RC modele. Tokom svih ovih godina napravio sam sigurno više od sto raznoraznih modela.Mnoge, pogotovo jedrilice, na početku karijere sam sam pravio i leteo. Dosta sam radio po porudžbini a, često sammodelarima koji su počinjali pomagao da naprave svoje prve “sprave”…
Više o modelima koje sam imao i koje imam možete videti na gore pomenutom sajtu, a u zadnje vreme i čitati na ovom forumu.Pozdrav,Mirče.”
Smatram da je ovo veoma skromno napisano od strane Mirčeta jer on definitivno zaslušuje mnogo veći hvalospjev,a zbog čega vidjećete iz sledećih primjera.Ovo je objavljeno na forumu 2008. godine.Od tada pa do danas Mirče je u ovoj oblasti u mnogo čemu prvi na ovim prostorima.Pokušaću da nabrojim samo nešto od svega toga:
Prvi elektro modeli,prvi scale modeli ,prvi JET modeli /jedan od modela Galeb G-2 1/5 Scale možete pogledati OVDJE.Odlazak na najpopularnije “TOP GUN” takmičenje na Floridu /o kome smo ovdje pisali/… a kruna njegovog rada je i izrada “GIANT SCALE JET” modela koji su osvojili svijet.Njegovi modeli se prodaju,sklapaju i lete širom svijeta,od Aljaske do Australije… Kratko jasno Mirče=primjer /radi globalno-živi lokalno/ ili možemo slobodno da kažemo,čovjek koji živi svoje snove.Naravno ovom prilikom smo u mogućnosti predstaviti samo jedan segment njegovog rada .Vizija “Sky4Us” tima je predstavljanje kreativnih ljudi posebno sa naših prostora kao što je Mirče jer kao što smo već rekli od njega i sličnih njemu se može mnogo toga naučiti.Zbog svega ovoga u skorijoj budućnosti biće još interesantnih detalja u vezi Mirčetovog veličanstvenog projekta.Do tada za sve one koji žele da se bolje upoznaju sa filigranskim radovima iz Mirčetovog “kombinata” možete naći na njegovom sajtu, nsmodelers.rs.
